Η Κρήτη όπως τη ζούμε

CRETAZINE

© 2012 CRETAZINE,
Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος

Το σύνολο του περιεχομένου του CRETAZINE διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

  • Εδώ υπάρχει ένας έρωτας... παράδοξος!Εδώ υπάρχει ένας έρωτας... παράδοξος!© Cretazine
  • Ο γαμπρός της ΓέργερηςΟ γαμπρός της Γέργερης© Cretazine
  • Ένας αν-ορθόδοξος παπάςΈνας αν-ορθόδοξος παπάς© Cretazine
  • Οι Αρκουδιάρηδες είναι δεμένοι μεταξύ τουςΟι Αρκουδιάρηδες είναι δεμένοι μεταξύ τους© Cretazine
  • Τη σκυτάλη παίρνει η νέα γενιάΤη σκυτάλη παίρνει η νέα γενιά© Cretazine
  • Σύντομα και το δικό σου πρόσωπο θα είναι μουτζουρωμένο!Σύντομα και το δικό σου πρόσωπο θα είναι μουτζουρωμένο!© Cretazine

Αποκριγιώματα στη Γέργερη: ανατρεπτικό ρεπορταζάκι!

Φτάνοντας στη Γέργερη την Καθαρά Δευτέρα σε προϋπαντεί ένας απόκοσμος θόρυβος από κουδούνια. Είναι λες και κάποιος ξαμόλησε 10 κοπάδια αιγοπρόβατα στους δρόμους του χωριού και τα έβαλε να χοροπηδούν μανιασμένα. Όχι ακριβώς - αλλά δεν έπεσες πολύ έξω στις προβλέψεις σου. 

Cretazine Tips

  • Οι Αρκουδιάρηδες είναι παραλλαγή των Λεράδων (λέρι = κουδούνι). Οι Λεράδες ήταν έθιμο τόσο στην ανατολική όσο και στη δυτική Κρήτη. Επικεφαλής τους ήταν ο «Αράπης» που φορούσε μαύρες προβιές ζώων. Κυρίως σε χωριά του Ρεθύμνου συναντούσες τους Λεράδες να χορεύουν τον «Αράπικο» έναν άσεμνο χορό που προερχόταν από τον αρχαίο χορό «Κόρδαξ». Σήμερα οι Λεράδες έχουν «σβήσει» σαν έθιμο, θα τους συναντήσεις μόνο στον Μέρωνα Αμαρίου. 
  • Ο Γάμος της Γέργερης, έχει τις ρίζες του στα αρχαία Ανθεστήρια όπου γινόταν γαμήλια πομπή του εικονικού γάμου του Διονύσου
  • Η «Καμήλα» είναι από τις πιο παλιές μεταμφιέσεις σε όλη την Ελλάδα. Συνήθως η Καμήλα αποτελείται από δύο άντρες όρθιους σε απόσταση 1 μέτρου ο ένας από τον άλλο, που καλύπτονται από κουβέρτες ή προβιές. Υπάρχει Καμήλα και με τέσσερα άτομα. Σε αυτή την περίπτωση οι 2 από τους τέσσερις βρίσκονται πάνω στην τάβλα και σχηματίζουν τους ύβους της καμήλας. Το κεφάλι της είναι από κρανίο γαϊδάρου ή μουλαριού και με αυτοσχέδιο μηχανισμό, η γνάθος της ανοιγοκλείνει (μπρρρρ!)
από την κατηγορία  Ρεπορταζάκια
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:

Είναι οι «Αρκουδιάρηδες» ντυμένοι με προβιές αιγοπροβάτων, με μαύρα πρόσωπα και κουδούνια, δεμένοι με σκοινιά και αλυσίδες, που χορεύουν έναν αλλόκοτο χορό τρομάζοντας τους μικρούς «Ζορό» και τις «Πριγκίπισσες της νύχτας». Σύντομα θα αποκτήσεις κι εσύ ένα μουτζουρωμένο πρόσωπο – στο πνεύμα της ημέρας, και με τη βοήθεια της ρακής θα διεκδικήσεις το μερίδιο σου στον διονυσιασμό. 

side-DSC03522Γιατί η παραδοσιακή Καθαρή Δευτέρα στην Κρήτη δεν είχε μόνο λαγάνες και χαρταετό στην εξοχή. Είχε ασυδοσία, ανατροπή, σόκιν αστεία, τρομακτικές υπερφυσικές φιγούρες, ζωόμορφες μεταμφιέσεις, αλλόκοτα σκηνικά, γάμους, κηδείες και… καμήλες. Μια καλή γεύση καθαροδευτεριάτικου σουρεαλισμού θα πάρεις εδώ στην Γέργερη, στους ανατολικούς πρόποδες του Ψηλορείτη. Όλα έχουν τις ρίζες τους στα παγανιστικά έθιμα της αρχαιότητας: το μούζωμα – που ούτε εσύ φιλήσυχε επισκέπτη δεν θα γλιτώσεις – άλλοτε γινόταν από την κάπνα των τσικαλιών των σπιτιών, και ιστορικά πάει πολύ πίσω, στις διονυσιακές ιερουργίες. Οι τρομακτικές ζωόμορφες φιγούρες έχουν επίσης ρίζες στην αρχαιότητα, και ο εικονικός γάμος που θα παρακολουθήσεις λίγο αργότερα παραπέμπει στα αρχαία Ανθεστήρια

Κι ενώ απολαμβάνεις τα δωρεάν νηστίσιμα, τη ρακή και το κρασί (προσφορά του τοπικού Συλλόγου), μπροστά στα έκπληκτα μάτια σου περνά μια καμήλα με κρανίο γαϊδάρου και ανθρώπινα πόδια, αγροτικές αναπαραστάσεις, ένας πεθαμένος που τον κλαίνε με σόκιν μοιρολόγια και τον ανασταίνουν με ρακή, ένας παπάς δαιμονισμένος κι έτοιμος για όλα, κι ένας γάμος στον οποίο ήρθες ακάλεστος – αλλά αυτό παραδόξως είναι το μόνο φυσιολογικό στην όλη υπόθεση. Η μεγαλόσωμη νύφη παίρνει στα χέρια τον γαμπρό, ο παπάς ευλογεί με δικά του ακατάλληλα δια ανηλίκους λόγια και από το λυράρη του γλεντιού ακούγεται το «Σήμερα γάμος γίνεται».

λίγη ξεκούρασηΌσο για τον πεθαμένο της Γέργερης, κείτεται κάτω από πρασινάδες και αποκριάτικες κορδέλες σε αυτοσχέδιο φέρετρο κι η χήρα του τον κλαίει γοερά – ειδικά αφού το φέρετρο δεν κλείνει γιατί το εμποδίζει το... «επίμαχο σημείο». Όλα αυτά τα μιμοδράματα – παρωδίες έχουν σκοπό να ανατρέψουν την «κανονικότητα» και την καθημερινότητα της τοπικής κοινωνίας και προέρχονται από την ανάγκη των προπαππούδων μας να σατιρίσουν, να αναποδογυρίσουν τη φυσική τάξη και να ασκήσουν κοινωνική κριτική σε ένα πλαίσιο που όλα επιτρέπονται. 


Καθώς μουτζουρώνεσαι, πίνεις ρακή και χορεύεις με τους Αρκουδιάρηδες στην πλατεία του χωριού νιώθεις και τα δικά σου αστικά αντανακλαστικά να σε εγκαταλείπουν. Διάλειμμα στα καφενεία του χωριού για ανεφοδιασμό με νηστίσιμα, χοχλιούς και λουμπούνια, και πάλι πίσω στην πλατεία για χορό κουδουνάτο και έκσταση παγανιστική. Τώρα ξέρεις από πού προέρχεται το «Τσι μεγάλες Αποκρές, κουζουλαίνονται κι οι γρες. Και μαζί μ’αυτές κι οι γέροι και θυμούνται τα παλιά, που πετούσανε αξέγνιοι στον αέρα σαν πουλιά». Ή ακόμα καλύτερα, το άλλο, κρητικό «καθαρογλωσσίδι»

«Τις Μεγάλες Αποκρές στέκουν οι ψ**** ορθές και την Καθαρά Δευτέρα παίρνουν τα μ***** αέρα».

Μην σοκάρεσαι, σοφία των παππούδων μας.